Gdy dzieci są niewdzięczne

Gdy dzieci są niewdzięczne

W relacjach rodziców i dzieci przychodzi w końcu ten moment, gdy role się zmieniają. Wtedy to dziecko powinno w miarę swoich możliwości zapewnić opiekę rodzicom, którzy wypuścili je w świat, dbając o jego potrzeby i rozwój. Znajduje to wyraz w przepisach polskiego prawa. Niestety jednak w praktyce często się zdarza, że rodzicom przychodzi się spotkać z rażącą niewdzięcznością. Warto aby wiedzieli, że w takich momentach nie są bezsilni. Wskażemy kilka możliwych sposobów zabezpieczenia się przed takimi sytuacjami, a nawet odczuwalnego ukarania źle traktujących rodziców dzieci.

Darowizna

Rodzice obdarowują dzieci. Chcą ułatwić im życie. Często są to darowizny finansowe a jeszcze częściej składniki majątkowe – mieszkania, samochody itp. Często powtarzają „wam to potrzebne bardziej” i wierzą, że gdy sami znajdą się w potrzebie mogą liczyć na pomoc. Nie zawsze, niestety. Dobrze wiedzieć, że kodeks cywilny przewiduje iż w razie popadnięcia darczyńcy w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczyć darczyńcy brakujących mu środków potrzebnych do utrzymania, odpowiadających jego usprawiedliwionym potrzebom albo środków niezbędnych do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Darczyńca, w przypadku rażącej niewdzięczności, może także odwołać darowiznę, nawet jeżeli została już wykonana.

Sporządzenie testamentu

Zdarza się czasem, że brak wsparcia powoduje, że spadkodawca nie chce, aby nawet jego własne dziecko dziedziczyło na równi z pozostałymi spadkobiercami ustawowymi. Może o tym rozporządzić w testamencie, ale musi pamiętać, aby został on prawidłowo sporządzony.
Wyróżniamy następujące formy testamentu:

  1. Testament zwykły: napisany przez spadkodawcę w całości pismem ręcznym, podpisany oraz opatrzony datą.
  2. Testament notarialny: w celu jego sporządzenia należy udać się do notariusza.
  3. Testament sporządzony w obecności dwóch świadków: ustne oświadczenie ostatniej woli spadkodawcy złożone wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia, a następnie odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę oraz przez świadków.
  4. Testament szczególny przy istnieniu obawy rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione: oświadczenie spadkodawcy w formie ustnej ostatniej woli przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Przy czym należy pamiętać, że treść tego ustnego testamentu winna być stwierdzona stosownym oświadczeniem spisanym przez jednego ze świadków albo osobę trzecią przed upływem roku od daty jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma. Oświadczenie to musi zostać podpisane przez spadkodawcę oraz dwóch świadków albo przez wszystkich świadków albo przez wszystkich świadków. Mimo niesporządzenia powyższego oświadczenia, sporządzenie ustnego testamentu można stwierdzić poprzez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem, w terminie sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku.

Bardzo ważne jest to, że samo nieuwzględnienie swojego dziecka w testamencie nie powoduje, że nie dostanie ono żadnego majątku po zmarłych rodzicach, bowiem przysługuje mu zachowek.

Wydziedziczenie

Czy instytucja zachowku oznacza, że np. syn, który dopuścił się przestępstwa wobec swojego ojca, otrzyma jednak część majątku? Niekoniecznie, bowiem prawo przewiduje wydziedziczenie. Spadkodawca w testamencie może pozbawić zachowku, jeśli:

  1. Wbrew woli spadkodawcy postępowali uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. Dopuścili się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. Uporczywie nie dopełnili względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

W praktyce na szczęście jest to rzadko stosowany środek, a dzieci z reguły wywiązują się ze swych obowiązków względem rodziców, czyniąc to z miłości i przywiązania.

Alimenty

Warto pamiętać także, że rodzice mogą domagać się alimentów od dorosłych dzieci. Takie żądanie jest zasadne, jeśli rodzice znajdą się w niedostatku, szczególnie w przypadkach, gdy dokładali wszelkich starań w wychowaniu swojego dziecka, zapewniając mu możliwość rozwoju na różnych płaszczyznach oraz zaspokajając jego życiowe potrzeby, natomiast ich dziecko z własnej woli nie chce ich wesprzeć w przypadku gdy znaleźli się w niedostatku. Należy pamiętać, że alimenty nie zawsze muszą mieć formę świadczenia finansowego.

Dariusz Jezierski