Ruch to zdrowie?

Ruch to zdrowie?

Postęp cywilizacyjny ostatnich dziesięcioleci spowodował rewolucyjne zmiany w życiu codziennym mieszkańców krajów wysoko rozwiniętych. Dynamika zmian w środowisku pokolenia ludzi przełomu XX i XXI wieku jest nieporównywalna z żadnym innym okresem w historii człowieka na ziemi. Rozwój techniki pozwolił w znacznym stopniu zredukować udział człowieka w realizacji zadań szczególnie niebezpiecznych, jak też wymagających znacznego wysiłku fizycznego. Lokomocja jest przykładem zmian, jakie dokonały się w środowisku człowieka. Rozwój środków transportu i infrastruktury dróg umożliwił wygodne i szybkie przemieszczanie się. Tym samym chód pozostał formą lokomocji dotyczącą przeważnie krótkich dystansów, niewymagających znacznego nakładu energii.

Człowiek XXI wieku jest skazany na dostosowanie organizmu do współcześnie panujących warunków egzystencji. Wygody życia codziennego, często siedzący tryb pracy, mała aktywność ruchowa to przyczyny schorzeń i dysfunkcji narządu ruchu. Pojęcie równowagi w przyrodzie można odnieść również do układu szkieletowo-mięśniowego, w relacjach ruch a stan fizyczny. Szczególnie zagadnienie to jest istotne w przypadku dzieci i młodzieży w okresie rozwoju, jak też osób starszych. Ogólnie pojęty ruch rekreacyjny jest elementem bardzo istotnym, a nawet koniecznym w okresie rozwoju fizycznego dziecka.

Przyrost tkanki kostnej i mięśniowej jest związany z oddziaływaniem czynników środowiskowych. Optymalne obciążenie struktur tkanek stymuluje rozrost komórkowy z jednoczesnym dostosowaniem do warunków i charakteru obciążenia. Z kolei w przypadku ludzi starszych ruch jest bardzo istotny w aspekcie utraty własności lokomotorycznych przez mięśnie szkieletowe. Choć efekt utraty sprawności fizycznej jest wraz z wiekiem nieodwracalny, jednak odpowiednia „eksploatacja” organizmu może istotnie ten efekt spowolnić.

Sprawność fizyczna oraz ogólny stan zdrowia znajdują się w ścisłym związku przyczynowo-skutkowym. Mało ruchu to mniejsza stymulacja wewnętrznych zjawisk biochemicznych, pogorszenie pracy mięśni, które w konsekwencji doprowadzają do obniżenia ogólnej kondycji fizycznej. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje fakt, że nadmierny ruch związany z przeciążeniem struktur tkanek prowadzi także do negatywnych skutków. Sport uprawiany zawodowo jest tego najlepszym przykładem. Intensywny trening pozostawia nieodwracalne zwyrodnienia w obrębie stawów. Naciągnięte więzadła przy tracących swą sprężystość mięśniach skutkują destabilizacją w połączeniach szkieletowych.

Ze względów zdrowotnych jedynie optymalny ruch angażujący mięśnie w stopniu uzasadnionym potrzebami fizjologicznymi, przy jednoczesnym nie przeciążaniu struktur tkanek, jest pożądany. Jednak ze względu na cechy osobnicze zaproponowanie odpowiednich ćwiczeń jest trudne. To, co dla jednej osoby byłoby odpowiednie, dla drugiej może się okazać przyczyną stanu patologicznego. Właściwe decyzje zależą od stanu wiedzy na temat organizmu człowieka.

Najlepiej znajdź profesjonalnego trenera, który dobierze optymalnie trening zarówno pod względem częstotliwości, jak również zaangażowania fizycznego do Twoich cech indywidualnych.

prof. Marek Gzik
Katedra Biomechatroniki
Politechnika Śląska